Ah, o an! Tam bir şeye odaklanmışsınız, bir e-posta yazıyorsunuz, önemli bir ödevi yetiştirmeye çalışıyorsunuz ya da sadece keyifli bir film izlemek için Netflix'e giriş yapacaksınız... ve bir bakıyorsunuz, klavyenizdeki hiçbir tuş tepki vermiyor! İşte o an gelen o derin iç çekişi çok iyi biliyorum. Sanki bilgisayarınızla aranızdaki tüm iletişim kanalı aniden kesilmiş gibi. Panik yapmayın, bu sandığınızdan daha sık oluyor ve genellikle çözümü de sandığınızdan daha basit olabiliyor. Özellikle de bilgisayarın kilidini açmanız gereken o kritik anlarda, fiziksel klavye işlevsizken ekrandaki o sihirli klavyeyi nasıl çağıracağınızı bilmek hayat kurtarır.

Öncelikle, derin bir nefes alın ve durumu netleştirelim: Klavyeniz tamamen mi öldü, yoksa sadece bazı tuşlar mı çalışmıyor? Eğer sadece bazı tuşlar çalışmıyorsa, belki de Num Lock, Caps Lock gibi basit bir ayar ya da klavye ayarlarınızdaki bir kilitlenme söz konusudur. Ama eğer hiçbiri çalışmıyorsa, özellikle de oturum açma ekranındaysanız ve şifrenizi giremiyorsanız, işte o zaman ekran klavyesine ihtiyacımız var demektir.

Windows'ta Klavye Öldüğünde Ekran Klavyesini Bulmak

Windows işletim sisteminde, klavye tamamen devre dışı kaldığında bile sistemi kullanmaya devam etmenizi sağlayan harika bir erişilebilirlik özelliği var: Ekran Klavyesi (On-Screen Keyboard - OSK). Eğer bilgisayarınızın oturum açma ekranında takılı kaldıysanız ve şifrenizi yazamıyorsanız, bu sizin en yakın dostunuz olacak.

Oturum Açma Ekranındayken Ekran Klavyesini Etkinleştirme

Bu, en kritik senaryo. Şifre kutucuğuna tıklayamıyor veya yazamıyorsunuz. Endişelenmeyin, Windows bu durumu düşünmüş:

• Erişilebilirlik Simgesini Arayın: Genellikle oturum açma ekranında, şifre giriş kutusunun yakınında veya ekranın sağ alt köşesinde Erişilebilirlik (veya bazen bir insan figürü gibi görünen) simgesini göreceksiniz.
• O Simgesine Tıklayın: Bu simgeye tıkladığınızda, karşınıza bir menü açılacak. Bu menüde genellikle “Ekran Klavyesi” veya “Klavye olmadan yazın” gibi bir seçenek bulunur.
• Ekran Klavyesini Açın: İlgili seçeneğe tıkladığınızda, fare imlecinizle kullanabileceğiniz sanal bir klavye ekranda belirecek. Artık şifrenizi bu klavyedeki tuşlara tıklayarak güvenle girebilirsiniz.

Eğer bu simgeyi göremiyorsanız veya tıklayamıyorsanız, bazı Lenovo modellerinde olduğu gibi, sadece klavye sürücüsüyle ilgili bir sorun olabilir, ama ekran klavyesi genellikle bu yolla erişilebilir durumdadır.

Windows İçinde (Oturum Açtıktan Sonra) Ekran Klavyesini Açma

Eğer bilgisayara bir şekilde (belki harici bir klavye ile veya sadece fare kullanarak) giriş yapabildiyseniz ve şimdi klavyeniz çalışmıyorsa, ayarlar menüsünden de OSK'yı açabilirsiniz. Bu yöntem, klavye sorunlarının yazılımsal olup olmadığını anlamak için de harika bir test aracıdır.

• Ayarlar Yoluyla Erişim: Windows arama çubuğuna (ya da klavye çalışmadığı için fare ile tıklayarak) “Ayarlar” yazın ve açın.
• Erişilebilirlik: Açılan pencerede “Erişilebilirlik” (veya eski sürümlerde “Kolay Erişim”) bölümüne gidin.
• Klavye Ayarları: Sol menüden “Klavye” seçeneğini bulun.
• Açık Konuma Getirin: Burada “Ekran Klavyesini Kullan” seçeneğinin yanındaki anahtarı Açık konuma getirin.

Bunu yaptığınızda, sanal klavye anında ekranda belirecektir. Bu klavye ile hem yazabilir hem de fiziksel klavyenizdeki hangi tuşların çalışıp çalışmadığını tek tek test edebilirsiniz.

MacBook'ta Klavye İsyankâr Davranırsa Ne Yapmalı?

Mac kullanıcıları için durum biraz farklı işliyor. MacBook'larda da benzer bir ekran klavyesi çözümü mevcut, ancak erişim noktası biraz daha Apple'ın kendi sistem ayarlarına gömülü durumda. Bu klavyeye Erişilebilirlik Klavyesi diyorlar.

Mac'te Erişilebilirlik Klavyesini Bulma

Fiziksel klavyeniz çalışmadığında, fare veya trackpad'inizle bu adımları takip etmeniz gerekecek:

• Elma Menüsü: Ekranın sol üst köşesindeki Apple () menüsüne tıklayın.
• Sistem Ayarları: Açılan menüden “Sistem Ayarları”nı (veya eski macOS sürümlerinde “Sistem Tercihleri”) seçin.
• Erişilebilirlik: Ayarlar penceresinde aşağı kaydırarak “Erişilebilirlik” seçeneğini bulun ve tıklayın.
• Klavye Bölümü: Erişilebilirlik ayarları içinde “Klavye” başlığını bulun.
• Erişilebilirlik Klavyesi: Burada “Erişilebilirlik Klavyesi” seçeneğini göreceksiniz. Bu ayarı açın.

Bu klavye, size ileri düzey yazma önerileri gibi ek özellikler de sunar ve fiziksel klavye olmadan Mac'inizi kullanmanızı sağlar.

Mac'te Hızlı Erişim İçin Alternatif Yol

Eğer klavye ayarlarında gezinmek için bile fareyi kullanmak istemiyorsanız, bazı kullanıcılar için daha hızlı bir yol olabilir: Bazı durumlarda, klavye kısayollarını veya sistem ayarlarını kontrol etmek, sorunun yazılımsal olup olmadığını anlamanıza yardımcı olabilir. Örneğin, bazen Yapışkan Tuşlar (Sticky Keys) veya Yavaş Tuşlar (Slow Keys) gibi erişilebilirlik ayarlarının yanlışlıkla aktif olması, klavyenin tepki vermemesine neden olabilir.

Eğer klavye tamamen çalışmıyorsa ve oturum açma ekranında değilseniz, harici bir klavye bağlamak, sorunun donanımsal mı yoksa yazılımsal mı olduğunu anlamanın en hızlı yoludur.

Klavye Sorununun Kök Nedenleri: Ekran Klavyesinden Sonra Ne Yapmalı?

Ekran klavyesiyle geçici olarak rahat bir nefes aldınız, harika! Şimdi sıra, o lanet olası fiziksel klavyenin neden isyan ettiğini anlamaya geldi. Çoğu zaman bu durum, basit bir yazılımsal takılmadan kaynaklansa da, bazen daha derin sorunlar yatabilir.

Yazılımsal Kontroller ve Basit Kurtarma Yöntemleri

Eğer Windows kullanıyorsanız, Aygıt Yöneticisi'nden sürücüleri kontrol etmek bir başlangıç olabilir. Mac kullanıyorsanız ise, macOS'unuzun güncel olduğundan emin olun.

• Yeniden Başlatma Gücü: Evet, klişe gelebilir ama bilgisayarı tamamen kapatıp yeniden başlatmak, geçici bellek hatalarını ve yazılımsal takılmaları temizler. Deneyin, bazen işe yarar!
• Güvenli Modda Test: Bilgisayarınızı Güvenli Mod'da başlatmak, üçüncü parti yazılımların veya eklentilerin klavye işlevini engelleyip engellemediğini anlamanızı sağlar. Eğer Güvenli Mod'da klavye çalışıyorsa, sorun yeni yüklediğiniz bir programdadır.
• SMC/NVRAM Sıfırlaması (Mac İçin Kritik): Özellikle MacBook kullanıcıları için, SMC (Sistem Yönetim Denetleyicisi) ve NVRAM/PRAM sıfırlaması, güç yönetimi ve donanım kontrolüyle ilgili birçok tuhaf sorunu çözebilir. Bu işlemler, klavye sorunlarında sıkça önerilen adımlardır.

Donanımsal İpuçları: Toz ve Sıvı Tehlikesi

Eğer yazılımsal çözümler işe yaramazsa, maalesef fiziksel bir sorunla karşı karşıya olabiliriz. Laptop klavyeleri, özellikle de eski MacBook'lardaki kelebek mekanizmalar, en ufak bir toz zerresine bile hassastır.

• Temizlik: Klavyenizin tuş aralarına sıkışmış kırıntıları veya tozu temizlemek için basınçlı hava kullanmayı deneyin. Bu, en yaygın donanım nedenlerinden birini ortadan kaldırabilir.
• Sıvı Teması: Eğer yakın zamanda klavyenize bir şey döküldüyse, durum daha ciddi olabilir; sıvı anakarta bile sızmış olabilir. Bu durumda profesyonel yardım şarttır.

Unutmayın, ekran klavyesi sadece bir 'acil durum' çözümü. Eğer sorun devam ediyorsa, harici bir klavye ile çalışmaya devam ederken, en kısa sürede profesyonel bir servisten destek almanız en sağlıklısı olacaktır.